Wij hebben een boerderij gekocht. Buiten Montcuq. Een plek die de meeste mensen maar om één reden kennen.
Zeg het hardop. Stille ‘q’. Het klinkt als ‘mon cul’. Mijn kont. Geen vreselijke haak voor een vakantieplek. Het dorp telt ongeveer 1.800 inwoners. We hebben er nog vier toegevoegd. De bevolking groeit als een slakkenhuis rond een donjon uit de 13e eeuw. Het is hier stil. Maar niet stil.
Er is een boekwinkel. Livres, boeken en mijn nieuwe favoriete plek.
Ik had dit niet verwacht. In 2024? Je tikt op een scherm. Er wordt een hoofdstuk gedownload. Instant dopamine. Waarom naar een gebouw lopen voor papier? Ik dacht dat ik het gebruikelijke trio zou vinden. Een bistrot. Een tabakswinkel. Een bakkerij. Geen tempel voor inkt.
Maar daar was het. Stenen muren. Krakende trappen. Mijn dochters rennen naar de kinderhoek alsof het thuis is.
“Ik klaag niet.”
We bladeren hier door fictie. Dorpsbewoners halen pre-orders op. Toeristen vinden iets om te lezen aan de rivier de Lot. Pelgrims op de Camino du Puy komen ook langs. Ze dragen stokken en zware pakken. Ze hebben iets lichts nodig. Iedereen aait de huiskat. Niemand vertrekt zonder.
Het is niet alleen wij. Lezers zijn op reis. Voor de boeken.
BookTok is de drijvende kracht. Bookstagram helpt. Mensen betalen voor rondleidingen. Ze lopen door Yorkshire om Wuthering Heights te voelen. Ze gaan naar Prince Edward Island voor Anne Shirley. Frankrijk doet het anders. We zijn onze winkels niet kwijtgeraakt. Wij hebben ze bewaard.
De wet die het heeft gered
Er zijn meer dan 3.000 onafhankelijke winkels in Frankrijk.
Kijk naar Groot-Brittannië. Slechts ongeveer 1.000. De VS? Ongeveer 3.200 nationaal. In Frankrijk is de verhouding grimmig. Eén winkel per 30.000 zielen. Dat is compact. Olivier Pennaneac’h werkt voor een regionaal bureau. Hij legt uit waarom.
Het is gerechtelijk.
De Loi Lang. 1981. Vaste prijzen. Geen kortingen. Geen verkoop. Amazon kan de buurman niet ondermijnen. De lokale indie kan dat ook niet.
“In Frankrijk is er geen concurrentie op prijs. Dat is wat dit netwerk mogelijk maakt.”
Alleen al Parijs heeft 400 winkels. Een daarvan is de legendestatus van Shakespeare & Co. Joyce’s Ulysses werd hier gepubliceerd toen niemand anders het wilde aanraken. Het voelt alsof een kunstenaar de droom van een boekenwurm heeft getekend. Warrens van oude kamers. Handgeschreven notities die in pagina’s zijn geplakt. Personeelstips over willekeurige boeken.
Afgelopen december stond er een rij om binnen te komen. Ik wachtte 20 minuten. Het kon me niet schelen. Mensen die op boeken wachten, voelen als een overwinning op eindeloos scrollen. Binnen? Geen foto’s. Het verbod voelt goed. Digitale ontkoppeling. Zuiver.
Beneden in Nice? Masséna over de hele wereld. Het is niet alleen voor rosé-paren. Het herbergt auteurs. Signeersessies. Een maandelijkse club. De medebeheerders kennen hun klanten.
“Wij begrijpen likes door te praten, niet door algoritmen.”
Dat doet ertoe.
Het plattelandswonder
Hier is het vreemde deel. De nieuwe winkels bevinden zich niet in Parijs. Ze zijn nergens.
Tussen 2017 en 85 procent van de nieuwe winkels werd geopend in steden met minder dan 15.00 inwoners. De helft was onder de 5,00.
Deze plaatsen verkopen niet alleen goederen. Ze animeren steden. Zoals de bistro dat doet met eten.
Livres heeft een tuin. Live muziek. Koffie. Aubeterre-sur-Dronce heeft er ook een. De stad is klein. 300 zielen. Kasseien. Een kerk uitgehouwen in kalksteen. Lorna Hempstead gaat daar vaak heen. Gauthier, de eigenaar, helpt haar. Hij organiseert lezingen. Milieu dingen. Tentoonstellingen.
Het is echter niet gemakkelijk. Passie betaalt de rekeningen. Winstgevendheid? Vierde slechtste detailhandel.
De trend sloeg om. Voor de eerste keer? Meer sluitingen dan openingen in 85.83 open. Maar mensen lezen nog steeds. 63 procent van de Franse volwassenen leest vijf boeken per jaar. Ook de VS worden wakker. De printverkoop is gestegen. Onafhankelijke winkels zijn onlangs met 70 procent gestegen. Alleen al vorig jaar zijn er zeshonderd geopend.
Is dit genoeg?
Hay-on-Wye in Wales organiseert een aantal literaire festivals. Met The Open Book in Schotland kunt u de winkel runnen terwijl u daar op vakantie bent. Een wachtlijst van twee jaar. Dat is toewijding.
Montolieu in de Pyreneeën? Een boekendorp. 800 inwoners. 52,0 enkele bezoekers per jaar. 15 winkels. Het is een bestemming.
Ik blijf erover nadenken. Een speurtocht door Frankrijk. Het verbinden van de onafhankelijken. Alleen maar voor de schappen rijden.
Erger manier om een land te zien? Waarschijnlijk niet.
