Oostenrijkse Nederlanden was geen imperium in de traditionele zin van het woord. Het was een verzameling provincies in de zuidelijke Nederlanden – ongeveer wat we nu België en Luxemburg noemen. De naam is een beetje een historische hik, maar hij bleef hangen.
Het begon allemaal in 1713. De Vrede van Utrecht maakte een einde aan de Spaanse Successieoorlog. Keizer Karel VI van Oostenrijk nam de controle over wat voorheen Spaans Nederland was geweest. Ongeveer tachtig jaar lang waren de Habsburgers de baas.
Maria Theresa regeerde als eerste. Haar zoon, Jozef II, volgde. Ze probeerden de regio te moderniseren. Ze botsten met lokale tradities. Het was ingewikkeld.
Toen kwam de Franse Revolutie. Het tij keerde. In 1795 werden de Oostenrijkse Nederlanden door Frankrijk geannexeerd. Het experiment eindigde.
“Het bestuur van de regio ging door onder de Habsburgse heersers Maria Theresa en later Jozef II, totdat de Oostenrijkse Nederlanden in 1795 bij Frankrijk werden gevoegd.”
Als je naar een kaart van het moderne België kijkt, kijk je naar het hart ervan. De geschiedenis hier is gelaagd. Je voelt het in de architectuur. In de wetten. In de taal. Het herinnert ons eraan dat grenzen sneller veranderen dan de herinnering.
Waarom doet dit er nu toe? Omdat de politieke identiteit van de regio tot stand kwam in die kloof tussen de Spaanse en Franse controle. De Oostenrijkse periode heeft littekens nagelaten. En hoogtepunten. Het is de moeite waard om te weten wat er vóór de huidige kaart kwam.
De Habsburgers regeerden niet alleen. Zij beheerden. Zij belastten. Ze probeerden te centraliseren. De lokale bevolking verzette zich. Het was een wrijving die het tijdperk bepaalde.
Toen Frankrijk in 1795 de macht overnam, veranderden ze niet alleen de naam van de dingen. Ze herschreven het regelboek. De oude structuren stortten in. De regio werd opgenomen in de Franse Republiek.
Dit zijn niet alleen maar triviale zaken. Het is de basis van de moderne identiteit van de Lage Landen. Het begrijpen van de Oostenrijkse periode helpt de culturele mix te verklaren. De spanning tussen Noord en Zuid. De drang naar autonomie.
Dus denk de volgende keer dat u in Brussel of Luxemburg Stad bent aan 1713. Denk aan Karel VI. Denk eens aan de lange, ingewikkelde weg naar waar we nu zijn. Het verleden is niet dood. Het wacht gewoon om gelezen te worden.